Wstęp
Maria de Dominici to postać, która na stałe wpisała się w historię sztuki barokowej. Urodziła się 6 grudnia 1645 roku w Birgu na Malcie w artystycznej rodzinie. Jej talent nie tylko manifestował się w malarstwie, ale również w rzeźbie, co czyni ją jedną z nielicznych kobiet przeszłych epok, które zdobyły uznanie w tej dziedzinie. Przez całe życie w twórczości Marii obecna była tematyka religijna, co nie jest zaskoczeniem, biorąc pod uwagę jej związek z Kościołem oraz życie jako tercjarki karmelitańskiej. W artykule przedstawimy jej biografię oraz wpływ, jaki wywarła na sztukę barokową, a także omówimy jej najważniejsze dzieła.
Rodzina i początki kariery artystycznej
Maria de Dominici urodziła się w rodzinie o silnych tradycjach artystycznych. Jej ojciec był złotnikiem, a dwóch braci zostało malarzami, co zapewne miało wpływ na rozwój jej talentu. W młodym wieku Maria rozpoczęła naukę malarstwa u znanego artysty Mattii Pretiego, który był jednym z najważniejszych malarzy barokowych na Malcie. Dzięki jego mentorstwu Maria mogła zdobyć umiejętności potrzebne do tworzenia zarówno obrazów, jak i rzeźb.
W swojej twórczości skoncentrowała się głównie na figurkach religijnych, które były używane podczas procesji. Wśród jej pierwszych znanych dzieł znajduje się figurka Ecce Homo z drewna i papier mâché, która została odnotowana w użyciu w Wielki Piątek 1675 roku. Dzieło to ukazuje głębokie zrozumienie przez Marię religijnych tematów oraz umiejętność oddania emocji poprzez rzeźbę.
Twórczość na Malcie
Na Malcie Maria de Dominici stworzyła szereg prac, które do dziś są cenione za swój styl oraz wartość artystyczną. Jej najwcześniejszy zachowany obraz to Nawiedzenie, który znajduje się w parafii Żebbuġ. Co ciekawe, wiele innych dzieł przypisywanych de Dominici nie ma jednoznacznych dowodów na ich autorstwo. Również w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej odkryto pracę Beato Franco, która wykazuje wpływy Pretiego i może być związana z twórczością Marii.
Mimo że wiele z jej dzieł przetrwało do dziś, istnieją kontrowersje związane z ich autentycznością. Niektóre prace, które są rzekomo autorstwa de Dominici, mogą być jedynie przypisywane jej nazwisku bez solidnych dowodów. To rodzi pytania o to, jak wielki wpływ miała ona na sztukę swojego czasu oraz jak postrzegano ją jako artystkę.
Życie w Rzymie
W poszukiwaniu nowych możliwości rozwoju artystycznego Maria de Dominici wyjechała do Rzymu około 1682 roku, gdzie towarzyszył jej brat Francesco. W stolicy Włoch miała okazję studiować rzeźby antyczne oraz prace Giovanni Lorenza Berniniego – jednego z najwybitniejszych artystów tego okresu. Wyjazd ten był nie tylko krokiem w kierunku rozwoju kariery zawodowej, ale także możliwością życia zgodnie z własnymi przekonaniami jako tercjarka karmelitańska.
Po przybyciu do Rzymu Maria zamieszkała przy Vicolo dell’Agnello i otworzyła własne studio malarskie. Dzięki pomocy mecenasów, takich jak Marcello Sacchetti – ambasador Zakonu Maltańskiego w Rzymie – mogła tworzyć szereg dzieł dla jego rodziny oraz lokalnych kościołów. Wśród nich znalazły się zarówno obrazy, jak i rzeźby marmurowe, takie jak popiersie Marii Panny.
Działalność artystyczna i testament
Maria de Dominici była niezwykle produktywną artystką. Wykonała wiele obrazów dla różnych kościołów i instytucji religijnych w Rzymie. Namalowała m.in. obraz przedstawiający Sofonisbę dla rodu Borghese oraz ołtarz dla karmelickiego kościoła Santa Maria in Traspontina. Jej prace charakteryzowały się bogatą kolorystyką oraz silnym naciskiem na tematykę religijną.
Swoje umiejętności artystyczne potwierdziła również poprzez współpracę z rytownikami takimi jak Charles de la Haye czy Andrea Magliara. Jednak pewność siebie de Dominici co do wartości swojej twórczości ujawnia się szczególnie w jej testamencie. Prosiła tam rodzinę o ponowną wycenę pracy, którą uważała za niedoszacowaną – co świadczy o tym, że miała świadomość swojej wartości jako artystki.
Zakończenie
Maria de Dominici zmarła 18 marca 1703 roku w Rzymie i została pochowana w kościele Santa Maria in Traspontina. Jej życie i twórczość pozostają fascynującym tematem badań dla historyków sztuki oraz miłośników baroku. Mimo że wiele dzieł przypisywanych Marii budzi kontrowersje dotyczące autentyczności ich autorstwa, jej wkład w sztukę barokową jest niezaprzeczalny.
W 2010 roku krater na Merkurym został nazwany jej imieniem jako hołd dla jej osiągnięć artystycznych oraz wpływu na rozwój malarstwa i rzeźby na Malcie i poza nią. Historia Marii de Dominici jest przykładem walki o uznanie talentu kobiety w czasach dominacji mężczyzn w sztuce – jej dorobek zasługuje na ciągłe odkrywanie i docenianie.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).